Slingertuinen  
 

slingertuin

Actie voor eigenaren van (voormalige) slingertuinen in Groningen:

Informatie over herstel, onderhoud en basisprincipes van slingertuinen
wordt verzorgd door De Boschplaatse als "ambassadeur" voor het project

"Kijk mijn Erf "
klik hier voor info over het landelijk project

of
hier voor informatie over het Groninger deel van het project

landschap.startkabel.nl

Dit is een initiatief van Stichting Heerlijkheid Westerwolde

 

SLINGERTUIN OF "SLINGERTOENE"

In de 19e eeuw viert de Engelse landschapsstijl hoogtij in de tuinarchitectuur in Nederland. Formele tuinen veranderen in romantische parken. In het noorden zijn er vele te vinden bij boerderijen in een brede strook langs de waddenkust. Het zijn vooral de rijke boeren op de Groninger klei die vanaf 1850 profiteren van hoge graanprijzen. Zij bouwen riante voorhuizen en laten de tuinen naar de laatste mode aanleggen in navolging van sommige Groninger borgen. In de volksmond worden deze tuinen "Slingertoenen" genoemd, naar het kronkelende verloop van de paden en vijvers.

ARCHITECTUUR

Het glooiende Engelse landschap vormt de inspiratiebron voor de landschapssstijl. Onder architectuur van Springer, Zocher, Copijn en anderen worden de eerste landschapsparken in Nederland aangelegd. Roodbaart, (1782-1851) introduceert de stijl in de noordelijke provincies. Hij ontwerpt met name parken bij de Friese stinzen en een paar in Groningen zoals bij de Fraeylemaborg en bij Ekenstein. Voor de rijke boeren in Groningen zijn het maar liefst vijf generaties Vroom, die een stempel leggen op de tuinen bij de zogenaamde hereboeren.

STIJLKENMERKEN

Kenmerkend voor de Slingertuinen zijn de onverwachte doorkijkjes. Zichtlijnen zijn vaak schuin gericht. De gevel van boerderij of villa spiegelt in het water en lijkt daardoor vanaf de weg nog voornamer. De uitgegraven vijvergrond is opgeworpen tot een "bergje", dat het nutsgedeelte van de tuin en een deel van het bedrijf aan het oog onttrekt. In het zacht glooiende gazon staan bijzondere soorten parkbomen. Licht reliëf doet de tuinen groter lijken. Zorgvuldig aangelegde slingerpaden en perken met bloeiende heesters en met coniferen versterken het perspectief. In de zomer geven rozen en perkbloemen kleur aan de tuin in perken die duidelijk een boerse voorkeur laten zien. Als de zijtuin erbij getrokken wordts ontstaat er ruimte voor grotere waterpartijen, soms met een eilandje of in de vorm van een meanderende rivier. Hier komen bruggetjes en prieeltjes pas echt tot hun recht.

HERSTEL VAN VERGANE GLORIE

De ooit als statussymbolen aangelegde tuinen worden door de volgende generaties al snel versoberd of raken in verval en worden soms zelfs weer opgeofferd en toegevoegd aan de landbouwgrond. De economische situatie - zoals voortreffelijk beschreven in "De Graanrepubliek" van Frank Westerman - verandert, de landarbeiders verdwijnen met de mechanisatie en het onderhoud van de tuinen wordt voor velen een te grote een last. De aandacht voor tuinen van de laatste jaren doet echter het klimaat weer veranderen. Deze verandering maakte het mede mogelijk om een restauratie-project van de grond te krijgen en om medewerking van tientallen huidige eigenaren tot stand te brengen.

VOORGESCHIEDENIS VAN HET PROJECT

De Bond Heemschut organiseerde in 1988 een excursie voor donateurs door Groningen. Enthousiast geworden over met name de fraaie tuinen in Engelse landschapsstijl, vroegen de heer en mevrouw Albers uit Beekbergen of zij nog even konden komen napraten met de heer Caderius van Veen , een van de leden van de Provinciale Commissie Groningen van de Bond, die als rondleider gewezen had op het cultuur-historisch belang van deze tuinen.

Tijdens dit bezoek op de "Boschplaatse" vroeg mevrouw Albers of er een mogelijkheid was voor haar dochter, die kunstgeschiedenis had gestudeerd, om een onderzoek te doen naar deze Groninger tuinen. Dit was de start van een onderzoek gefinancierd door het Ministerie van Landbouw.

Mevrouw Dr Lucia H. Albers, Mevrouw ir Simone Bakker-Weenink en mevrouw ir M.B. SchŲne hebben hun onderzoek gestart met een interview met mevrouw L.E. Caderius van Veen - de Savornin Lohman op "De Boschplaatse" en met bestudering van de tuin van "De Boschplaatse. Daarna volgden er nog ruim honderd andere.

Het resultaat is neergelegd in een studie "Boerenerven in het Oldambt", april 1991. Het vervolg op die studie is een subsidie-voorstel voor herstel van deze tuinen van de Boerderijen Stichting Groningen. De eerste tuinen zijn inmiddels gerestaureerd en/of aangepast om de belangrijkste stijlkenmerken tot hun recht te laten komen.

Een permanente expositie is nu ingericht op "De Boschplaatse". Er kunnen routes voor u op maat gemaakt worden langs deze fraaie tuinen in Engelse landschapsstijl. Sommige ervan zijn op aanvraag te bezichtigen in sommige gevallen in samenwerking met Stichting Het Tuinpad Op. Ook die van "De Boschplaatse" natuurlijk.

 

PROJECT "SLINGERTUINEN".

De Boerderijenstichting Groningen [BSG] heeft het initiatief genomen voor het project herstel en vermarkting van Engelse landschapstuinen in Oost-Groningen onder de titel "Slingertuinen in het Oldambt". De BSG is opgericht in 1991 en telt een kleine honderd donateurs. De Stichting behartigt de belangen van eigenaren van monumentale boerderijen. Daarbij beperkt men zich niet tot het gebouwde deel van de boerderij. Dit blijkt onder meer uit de doelstelling die luidt: "het bevorderen van de landelijke bouw- en heemkunst in Groningen".

HISTORISCHE SCHETS

Met name het oostelijk deel van het Groninger kleigebied kent een rijke tuinhistorie. Toen de landbouw in de tweede helft van de 19e eeuw een grote bloei doormaakte, werden boerderijen vergroot en voorzien van royale tuinen die werden aangelegd in de toen heersende engelse landschapsstijl. Vanaf de dertiger jaren hebben verschillende maatschappelijke veranderingen geleid tot een geleidelijke aftakeling van deze boerenerven. Minder arbeidskrachten op de boerderij ten gevolge van mechanisering en stijgende lonen betekende ook dat er minder menskracht was om paden in de tuin te schoffelen en beplanting te snoeien. Drooggevallen vijvers werden veelal gedempt en "bergjes" geŽgaliseerd. Moestuinen en boomgaarden verloren hun bestaansrecht, maar ook fraaie bomen en boompartijen sneuvelden. Maatschappelijke trends, zoals een groeiende behoefte aan privacy en een afnemende belangstelling voor het tonen van welvaart, heeft vele voortuinen in de jaren '60, '70 en '80 doen versoberen, verpauperen of zelfs teloorgaan.

GROEIEND CULTUURBESEF

Momenteel is de belangstelling voor de tuin, tuinieren en decoreren groeiende. De tuin wordt weer gezien als visitiekaartje van het huis en zijn bewoners. Deze beweging is ook goed in het Oldambt waar te nemen, waar de slingertuinen allemaal vanaf de openbare weg zichtbaar zijn. Ook is een toenemende belangstelling te bespeuren voor cultuurhistorisch erfgoed. De kwaliteiten die de provincie Groningen op dit vlak heeft zijn evident. Het beeld van de provincie Groningen is dan ook zowel gericht op behoud van cultuurhistorisch erfgoed als op de verspreiding van kennis van en over dit erfgoed. Mede gezien de toenemende economische betekenis van recreatie en toerisme zijn binnen dit beleid mogelijkheden gecreŽerd om kleinschalig toerisme te bevorderen.

De Boerderijenstichting ziet binnen het kader van haar doelstellingen mogelijkheden om deze tendensen te verbinden. Een belangrijke stimulans vormt hierbij de plannen voor de Blauwe Stad. Bij de ontwikkeling hiervan gaat het immers niet alleen om de kwaliteiten van de Blauwe Stad zelf, maar zeker ook om de ruimtelijke kwaliteit van het achterland. Een veel groter gebied zal immers aantrekkingskracht moeten uitoefenen. De markante boerderijen met hun fraaie tuinen vervullen hier een grote rol.

Herstel en achterstallig onderhoud van de vaak grote slingertuinen vergt aanzienlijke bedragen. Voor veel eigenaren is zo'n investering te kostbaar. Het project heeft als doel om een flink aantal tuinen met behulp van financiŽle ondersteuning weer in ere te herstellen. Hierbij wordt de particuliere eigen bijdrage aangevuld met de erfbeplantingssubsidie uit de Herinrichtingpot van het deelgebied Oldambt voor het 'frame' (de normale beplanting), een bijdrage uit het Stimuleringskader voor de 'extra's' en een een bijdrage van de provincie Groningen speciaal voor de kwaliteit van ontwerp van de tuin en het ontwikkelen van het toeristisch-recreatieve product. Het herstelplan van de tuin zal niet altijd een letterlijke reconstructie zijn. Bij het restauratieplan wordt rekening gehouden met de huidige onderhoudsmogelijkheden. Tevens worden de mogelijkheden onderzocht om behalve via Landschapsbeheer Groningen ook via het Duizend Banenplan het onderhoud te garanderen. Parallel aan het feitelijke herstel wordt een traject ingezet, waarbij de toeristische vermarkting van de cultuurhistorie wordt opgepakt.

Het project 'Slingertuinen in het Oldambt - herstel en vermarkting-' is uitgebreid tot andere regio's in de provincie Groningen en bevat verschillende vernieuwende aspecten:

-het in projectvorm organiseren van restauraties van particuliere tuinen; -brede interdisciplinaire samenwerking van deskundigen en particulieren; -koppeling van verschillende beleidsvelden als plattelandsontwikkeling, tuinen en recratie, kunst en cultuur en werkgelegenheid; -koppeling van verschillende subsidiemogelijkheden -relatie met Landschapsbeheer Groningen en het Duizend Banenplan m.b.t. vervolg -onderhoudstraject; -vliegwiel effect inzake kwaliteitsverbetering en leefbaarheid omgeving Blauwe Stad.

Een bijeenkomst met tuineigenaren van reeds gerestaureerde tuinen enerzijds en vertegenwoordigers van de projectgroep anderzijds ging over die zgn. vermarkting. Hierbij beelden van het overleg en van de excursie na afloop waar door één van die tuineigenaren opgeroepen werd tot bezinning terwijl tegelijkertijd het resultaat van zijn opgeknapte tuin te zien was.

De samenwerkende organisaties en betrokken subsidiegevers bevelen het "project Slingertuinen in Groningen" nadrukkelijk in uw aandacht aan.

Boerderijenstichting Groningen , provincie Groningen, Stichting Landschapsbeheer Groningen en de VKDG

Los van dit project maar met zeer vruchtbare wisselwerking is tot stand gekomen een uniek boekwerk van Tineke Scholtens:
Het boerenerf in Groningen 1800 - 2000

 

BEZICHTIGING VAN TUINEN

  slingertuin  

De Stichting "Het Tuinpad Op" verzorgt jaarlijks een uitgave waarin ruim honderd tuinen in Groningen en Ostfriesland en Emsland beschreven zijn.

Een deel van deze tuinen zijn romantische Engelse "Slingertuinen". Deze tuinen zijn te bezichtigen op afspraak. Het boekje "Het Tuinpad Op" is verkrijgbaar bij VVV-kantoren en op "De Boschplaatse".

Op dit adres is tevens een kaartje beschikbaar met een route langs de mooiste slingertuinen in Groningen. Om alvast een indruk te geven van al het moois, dat u te wachten staat bij een bezoek aan Groningen, vindt u onderaan deze pagina een soort virtuele rondreis door de provincie.

Tuin en expositie van "De Boschplaatse" zijn op afspraak te bezichtigen tussen 21 mei en 21 oktober eventueel vergezeld van een lezing van ongeveer 90 minuten.

Hierbij vestigen wij nogmaals de aandacht op een uniek boekwerk van Tineke Scholtens:
Het boerenerf in Groningen 1800 - 2000
Nergens in Nederland waren boeren zo extreem welvarend als in Groningen. Nergens wilde de boerenstand zo graag doen voorkomen dat zij "heren"waren. Niet alleen de boeiende en het veelzijdige inhoud van dit boek maken het tot een waaar genoegen voor de lezer, ook het onderwerp zelf is een "eye-opener" voor bijna alle Nederlanders.

Tel: 0597 - 561203 of per email

WAAR VINDT U SLINGERTUINEN (Binnenkort voltooid !)

delfzijl appingedam vlagtwedde bellingwedde reiderland winschoten scheemda menterwolde pekela stadskanaal veendam hoogezand-sappemeer haren slochteren ten boer loppersum bedum eemsmond winsum groningen leek marum grootegast zuidhorn de marne

EXCUSES: de links werken pas over enkele weken !!!

Hieronder vindt u plaatsnamen van de provincie Groningen. Als er in de bewuste plaats één of meer slingertuinen te vermelden zijn, kunt u op die plaatsnaam klikken voor meer informatie. (In een later stadium zult u hier ook de provinciekaart kunnen vinden met links)

Adorp, Aduard, Appingedam, Bedum, Blijham, Eemsmond, Eenrum, Ezinge, Finsterwolde, Grijpskerk, Groningen, Grootegast, Haren, Harkstede, Hoogezand, Hoogkerk, Kantens, Kloosterburen, Kolham, Leek, Marne, Marum, Meeden, Menterwolde, Middelstum, Midwolda, Midwolde, Nieuweschans, Nieuwolda, Noordbroek, Noorddijk, Sappemeer, Sellingen, Siddeburen, Slochteren, Stadskanaal, Stedum, t Zand, Ten Boer, Ter Apel, Termunten, Uithuizen, Uithuizermeeden, Ulrum, Usquert, Veendam, Vlagtwedde, Warffum, Wedde, Westerlee, Wildervank, Winschoten, Zuidbroek, Zuidhorn, Zuidwolde

EXPOSITIE

Op basis van de studie van Dr. Lucia Albers is een expositie ingericht op "De Boschplaatse"

Een deel van de expositie toont de principes van de slingertuinen, zoals die door de vooral de vier generaties tuinarchitecten Vroom zijn gehanteerd in navolging van de ontwerpen van Roodbaart. Vormen van vijvers, perken , stijlen van boerderijen , de functie van "het bergje"in de tuinen, dit alles is gevisualiseerd.

Van een 50 - tal tuinen zijn foto's gemaakt in de verschillende seizoenen, er zijn oude ansichtkaarten, de oudste luchtfoto's van Nederland uit 1932, waarop de slingerpaden in de tuinen goed te zien zijn, recente zelf gemaakte luchtfoto's, tuin-ontwerpen en kaartjes. Door de steeds verdergaande uitbreiding van materiaal en - vaak sappige - historische details ontwikkelt de expositie zich tot een informatie-centrum. Vele bezoekers en deelnemers van de lezingen vertelden na afloop "met heel andere ogen door de provincie Groningen te rijden".

De expositie en de tuin zijn op afspraak te bezichtigen.

Toegangsprijs: € 4,- p.p.

Voor de lezing van circa 90 minuten met thematisch samengestelde multimedia voorstelling en met een rondleiding door expositie en door de tuin geldt een maximale groepsgrootte van 25 personen en een prijs van € 50,-

Contactgegevens: tel: 05976 - 561203, fax / telefoonbeantwoorder 562500, of email naar: De Boschplaatse

Uw virtuele rondrit door Groningen. Klik op de plaatjes voor grote foto's

Blijham Klik HIER voor een virtuele rondwandeling op De Boschplaatse, in de kruidentuin, de appelhof en in de siertuin over het bruggetje naar de tuinkoepel en langs de vijver.

 

Meeden

Midwolda

Nieuw Beerta

Nieuwolda

Noordbroek

Oostwold

 

LINKS: Cultuuroverzicht

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Andere sites van wwwebbeheer
0
1 gastvrije-landgoederen.nl
3 gastvrijlandgoed.nl
4 landgoedcampings.nl
5 landgoedlogies.nl
6 heerlijkheid westerwolde.nl
7graanrepubliek.nl
8hettuinpadop.nl
9 innachbarsgarten.de
10 slingertuinen.nl
11 caderius.nl
12 boschplaatse.nl
13 ivnbellingwedde.nl
14 boschplaatse slingertuin
15 tuinenstichting groningen
16 boschplaatse kijk mijn erf
17
borgen in groningen borgeningroningen.nl
18 startkabel: landgoed
19 startkabel heraldiek
20 startkabel bellingwedde
21 startkabel blijham
22 startkabel oudeschans
23 startkabel
veelerveen
24 estartkabel vriescheloo
25 startkabel wedde
26
munnikeveen
27 pictura groningen
28 PBB
29 landgoedagenda / landgoedkalender